Home

Pedagogen: Célestin Freinet

Wie legden de basis voor onze ideeën over opvoeding en onderwijs? In deze rubriek stellen we een pedagoog aan u voor van wie de ideeën over mens en opvoeding nog steeds relevant zijn. Vandaag: de pedagoog Célestin Freinet.

De spijbelschool

De Freinetschool wordt in Nederland geschaard onder de traditionele vernieuwingsscholen die halverwege de twintigste eeuw ontstonden. Wat maakt het Freinetonderwijs bijzonder?

Célestin Freinet wordt in 1896 geboren in Gars, Zuid-Frankrijk. Freinet studeert voor leraar als hij in 1915 wordt opgeroepen voor het leger. Hij raakt gewond aan zijn longen en na zijn revalidatie start hij als 24-jarige leraar. Al snel is Freinet echter buiten te vinden met zijn klas, omdat zijn leerlingen nauwelijks geboeid zijn en hij door de aantasting van zijn longen behoefte heeft aan frisse lucht. Freinet bespreekt tijdens wandelingen alles wat hij tegenkomt. Gekscherend noemt hij zijn manier van lesgeven ‘de spijbelschool’. Langzamerhand zet Freinet rond deze wandelingen een leersysteem op met verslagen van leerlingen over de omgeving.

In 1923 zet Freinet een drukpers in de klas, zodat de verslagen bewaard kunnen blijven. Hij gebruikt hun teksten als basis voor het lees- en taalonderwijs en schrijft daarover in vakbladen. Steeds meer collega’s raken hierdoor geïnteresseerd. In 1926 trouwt Freinet met Elise Lagier-Bruno en ze gaan in een arbeiderswijk lesgeven. De burgemeester is echter niet blij met de invloed van Freinet op de inwoners van het dorp. Met haataffiches en dreiging met ontruiming bestrijdt hij de kritische en democratische onderwijsopvattingen van Freinet. Dit leidt uiteindelijk tot ontslag voor Freinet, maar ook tot landelijke bekendheid. Omdat hij niet langer in het openbaar onderwijs mag lesgeven, start Freinet privéonderwijs in de school die hij in 1934 bij Vence bouwt. Met mama en papa Freinet als onderwijzers groeit de school uit tot een belangrijke experimenteerplaats.

De volgende anekdote geeft de principes van de Freinetmethode goed weer. Een moeder heeft teveel fruit binnengekregen en besluit om het mee te geven aan haar kind. In de dagelijkse klassenvergadering  besluiten de kinderen dat ze er samen jam van gaan maken. Deze taak sluit aan bij de interesse en de belevingswereld van de leerling, het eerste Freinetprincipe. Leerlingen gaan zelf berekenen  hoeveel jampotten ze nodig hebben en hoe ze de ingrediënten moeten spellen. Het is een tastbare vorm van leren, het tweede principe. Leren is, volgens de Freinetmethode, experimenteren en zelf gevonden mogelijkheden in nieuwe verbanden zetten. Het past ook bij het derde principe: leerlingen moeten leren in een zinvolle context. ‘Niemand werkt graag zonder te weten waartoe haar inspanning dient, zonder over het te bereiken doel mee te kunnen beslissen’, zegt Freinet. Het wordt voor de leerlingen duidelijk waarom ze moeten weten in welke eenheden je water en suiker meet. Zo leren leidt tot mensen die later niet slaafs hun deel van de arbeid doen, maar grip hebben op het grotere plaatje en hun omgeving kunnen veranderen. Een andere voorbeeld is het week- en een dagplan dat de kinderen zelf schrijven. In dit verhaal besluiten de kinderen onder leiding van een leerling-voorzitter hoe ze de jam gaan maken en wie welke taak gaat uitvoeren. Dit past bij het vierde principe: onderwijs is democratisch. Freinet ziet dit als een hoger doel van het onderwijs. ‘De democratie van morgen wordt voorbereid door de democratie op school.’

De Freinetbeweging verspreidt zich uiteindelijk wereldwijd onder verschillende namen en streeft vandaag de dag nog steeds naar modernisering van het onderwijs. In Nederland zijn er 7 Freinetscholen en Vlaanderen telt er vier keer zoveel. Deze scholen zijn onderdeel van de Vereniging voor Freinetpedagogie met als credo: Freinetonderwijs is iedere dag een avontuur.

De spijbelschool is gepubliceerd als De spijbelschool: leren tijdens het wandelen in het Nederlands Dagblad op 28-08-2019.

Freinet_Wikimedia

Wikimedia

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s