Home

In Türing maak je op boeiende wijze kennis met Lowie van Oers en de geschiedenis van de wiskunde. Af en toe duikt Sneeuwwitje op.

Het is een korte voorstelling, maar in die beperkte tijd komt een heel aantal werelden samen op één klein podium. Eerst vertelt van Oers zonder arrogantie of wrok over zijn jeugd. Als hoogbegaafd jongetje speelde hij een robot met diepe gedachten en deed hij mee aan jeugdwedstrijden schaken. Hij volgde het vwo en ging natuurkunde studeren. Toch, na een jaar negens halen, besloot hij zich op te geven voor de audities voor de toneelschool. Hij legt zijn keuze niet met veel woorden uit, maar laat wel zien dat de logica voor hem niet bevredigend was. Bij een tentamen van natuurkunde, dacht hij: wat maakt het uit wat ik opschrijf, de antwoorden bestaan al. Dat lijkt ook de reden te zijn dat van Oers kiest voor toneel waar hij niet beschrijft, maar creëert wat er nog niet was.

Het gaat wel erg veel over van Oers zelf, dat verwacht je dat niet bij een voorstelling die Türing heet. Je moet erg je best doen om te begrijpen hoe hij zichzelf verbindt met deze grootheid, die hij pas later in het stuk aan het woord laat. De voorstelling Türing lijkt een bezwering van Van Oers zelf te zijn. Waar de wiskundige grootheden het niet redden, laat hij zien dat hij zijn intuïtie door de logica heen volgt. Kan hij zo ontsnappen aan het wrede lot van genieën? Türing pleegde zelfmoord omdat hij om zijn homoseksualiteit hormoontherapie kreeg om te genezen. Hij mocht dus niet zichzelf zijn en stierf. Misschien volgde van Oers daarom zijn eigen weg naar de toneelschool omdat hij zou sterven in de wereld van de logica. Die logica is sowieso niet toereikend, laat hij zien aan de hand van Gödels stelling ‘Deze stelling kan zichzelf niet bewijzen’. Als de stelling waar is, klopt het niet en als het niet waar, is, is het toch waar. Een onmogelijkheid. Ook Gödel werd gek en zijn leven eindigde vroegtijdig.

Dan heb je nog van Oers als Sneeuwwitje. Waarom hebben jullie me eigenlijk niet begraven toen ik dood was? vraagt ze haar prins. De parallel met Türing is te vinden in de vergiftigde appel. Türing doopte waarschijnlijk een appel in cyanide en pleegde daarmee zelfmoord.
Türing is een intellectuele voorstelling die je hersenen aan het werk zet. Met veel humor brengt van Oers zijn onderwerpen voor het voetlicht. Toch is het zo gefragmenteerd dat het voor veel mensen een onbegrijpelijke voorstelling zal zijn. Als je zin hebt in een diep gesprek is deze voorstelling een passende aanzet, want er zitten ontzettend veel doordenkers in. Tegelijkertijd is dat ook het nadeel, omdat je makkelijk de weg kwijt kunt raken.

Zelf nam ik één mooi inzicht mee uit deze voorstelling. Een vriend van van Oers, die zich verder ontwikkelde in het schaken, zei tegen hem dat hij jeugdig schaakspel altijd herkende doordat bij een beginnend schaker elke zet de winnende zet moet zijn. Ook ik heb nog veel te leren. Niet elke stap in mijn leven kan de winnende zet zijn, maar alles draagt wel bij aan het spel.

Recensie van Turing, gepubliceerd in het Nederlands Dagblad op 18-03-2016.
Première: 09-03-2016.

5 TURING lowie van Oers_Generale Oost foto Menno van der Meulen.jpgFotograaf: Menno van der Meulen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s